Close

Zennepark

AndereAndere
Gemeentelijke schaalGemeentelijke schaal
FietsFiets
StappenStappen
  • Plaats: Schaarbeek, Brussel
  • GPS: 50.86904 4.361336
  • Jaar: 2011-2016
  • Oppervlakte: 1,6 strekkende km
  • Stedelijk weefsel: Groene verbinding binnen een woonblok
  • Ontwerper: La Compagnie du Paysage, InfraServices (WOW), Agence ON (Lichtontwerp), Cabinet Gerphau (Stedelijke sociologie), HSP (Juristen), Montois Partners (Architecten), Carve (Speeltuigen
  • Aannemer: De Dender
  • Bouwheer: Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM)
  • Bedrag van de werken: 6.500.000 euro

In 2010 onderscheidde het spoor van de oude Zennebedding zich in het stedelijk weefsel. Dit gebied vormde een doorlopende strook binnen een huizenblok, dat grenst aan de tuinen en koeren van de gebouwen. Deze site werd al eens ingericht als park, maar werd in de jaren tachtig gesloten. Sinds toen lag ze er verwaarloosd bij. De zone dookruist de gemeentes Schaarbeek en Brussel.


In 2016 werd de Zennebedding een kwalitatief hoogstaande publieke ruimte. De bodem werd gesaneerd en het volledige potentieel van de plaats werd benut om een lineair park te creëren met een veelheid aan functies. Zo werd deze zone niet enkel een weg voor de actieve modi maar ook een plek om te wandelen en te ontmoeten.

 

1930-2012

 

1930-35

1952

1970

1971

2016

2015

2016


Elke fase evalueren om de volgende te verbeteren

De inrichting van het Zennepark kaderde in het duurzaam wijkcontract Masui, in het leven geroepen door de stad Brussel. Het ontwerp maakte het voorwerp uit van een onderhandelingsprocedure met bekendmaking. De socioloog die deel uitmaakte van het ontwerpteam werkte een participatietraject om de bewoners te betrekken. Dit gebeurde onder de vorm van openbare vergaderingen en overleg. Er werd onder meer rekening gehouden met de mening van de deelnemers bij het ontwerp van de speeltuinen en sportterreinen. Er werden, in samenwerking met de aannemer, workshops voor de beplantingen georganiseerd op de site met de leerlingen van de scholen uit de buurt. Sommige privatieve muren die aan het park grenzen werden gerestaureerd.

Het park wordt ontwikkeld in drie fases, waarvan de eerste afgesloten werd in 2016. De twee volgende fases zijn momenteel lopende. Ze houden rekening met de evaluatie van de eerste fase om bepaalde aspecten te verbeteren.

Formele kader Informele kader
Situatie 2006
Wijkcontract

Wijkcontract

Voorontwerp
Publieke vergadering

Architect, socioloog, bewoners, ontwerper, andere geïnteresseerden

Definitief project

Overleg

Bouwaanvraag

Inrichting 2016

Deel 1

Werken op de privatieve muren
Ateliers voor beplantingen

Deel 2

Deel 3

De binnenkant van huizenblokken promoten als het nieuwe gezicht van de stad

Het budget waarover de landschapsarchitecten beschikten liet hen toe de meest geschikte technieken en materialen te kiezen voor de duurzaamheidsdoelstellingen van het. Het voorziene budget weerspiegelde de ambities van het park en maakt het voor de ontwerpers mogelijk om binnen hun budget te blijven en de termijnen van de werken na te leven.

De ontwikkeling van een nieuwe publieke ruimte binnen een huizenblok bood ook de kans om deze achterzijde van de stad op een andere manier te bekijken.

Het park wil een ruimte voor zijn bewoners zijn, waar ook bezoekers welkom zijn (die onder meer worden aangetrokken door de handelszaken in de wijk). De aanleg van het park vergrootte de aantrekkelijkheid van de wijk en creëerde nieuwe kansen voor economische ontwikkeling in de buurt van de ingangen en de pleintjes die werden aangelegd op de kruispunten met de openbare weg.

Het park wordt ’s nachts afgesloten om inbraken en vandalisme tegen te gaan.

De groene ruimtes doen aansluiten op lokaal en gewestelijk vlak

Het Zennepark situeert zich binnen het gewestelijke groene netwerk en creëert een actieve mobiliteitscorridor die het Gaucheretpark verbindt met het 21 juli-park. Het staat in verbinding met de aan te leggen gewestelijke fietsroutes (GFR), met name de route tussen het paleis van Brussel en dat van Laken en ringweg A, die het centrum van Brussel-Stad, Sint-Joost, een deel van Schaarbeek en de Europese wijk omvat. Het Zennepark kadert ook binnen ‘het plan voor de toegankelijkheid van de openbare weg en de openbare ruimte’ (PAVE)

Daar waar de plek het toeliet, werd het park verbreed om ontmoetingsplaatsen en rustplekken te creëren. Op de kruispunten met de openbare weg werden pleintjes aangelegd. Het park vult zo het grote gebrek aan groene en publieke ruimtes in deze dense wijk op. De functies in het park houden verband met de aangrenzende functies, zo werden er een pedagogische moestuin en een speeltuin voor de basisschool aangelegd. Er werden ook enkele toegangen tot private percelen voorzien. Deze toegangen maken het park geanimeerder en laten toe het ruimtelijk netwerk te verruimen.

De stad verbeteren dankzij de biodiversiteit

Het Zennepark is een nieuwe schakel in het gewestelijke groene netwerk. Enkele bomen, waaronder één opmerkelijke, bleven behouden, maar er werden er meerdere gerooid om de biodiversiteit van de site te verbeteren. De creatie van verschillende natuurlijke milieus (droog en vochtig) werkt eveneens gunstig voor de biodiversiteit. Er werd een groot aantal verschillende plantensoorten voorzien. De nadruk ligt op lokale soorten, oa fruitbomen.

Het regenwater sijpelt langs beide kanten van de weg in de groene ruimten en de ondoorlatende zones werden beperkt. De gedeeltelijke recuperatie van het regenwater wordt gerecupereerd in een ingegraven tank en laat toe om in droge periodes de groene ruimtes te besproeien. Voor de materialen werd er gekozen voor gecertificeerd duurzaam hout en blauwe hardsteen (lokale natuursteen).

Sommige bestaande boordstenen in blauwe hardsteen konden hergebruikt worden. De loopbrug is bestand tegen de voertuigen van de onderhoudsdiensten, waardoor ze efficient kunnen werken en dit bijgevolg zorgt voor een gemakkelijk onderhoud van de site.

Volkstuintjes zetten aan tot reflectie en milieuverantwoordelijk gedrag

Een eenvoudige en doorlopende loopbrug als verbinding

De lineaire loopbrug die de verschillende sequenties doorkruist verbindt heel het park. Het is een heel eenvoudig element in hout en beton, dat soms verbreed wordt voor een rustruimte, een speelruimte, etc.

Er werden interventies voor de aangrenzende muren voorgesteld en werden eveneens gereinigd, herschilderd of zelfs heropgebouwd. Er werden kunstwerken en groene gevels geïntegreerd. Sommige industriële gebouwen zijn goed zichtbaar vanuit het park en creëren een bijzondere sfeer, die aan de geschiedenis van de wijk herinnert. In het derde stuk (dat nog niet werd aangelegd) zullen de restanten van de brug over de Zenne ook bewaard en gevaloriseerd worden, als industrieel patrimonium van de site.

De link met de geschiedenis van de Zenne kreeg op deze site echter te weinig aandacht.

De verschillende sequenties van het park werden zo aangelegd om de integratie in het weefsel te optimaliseren en de hinder voor buurtbewoners te beperken. Zo werden de ludieke delen met speeltuinen aangelegd tegenover blinde muren en in minder residentiële zones.

Referenties

Coulée verte René-Dumont / Promenade plantée

  • Plaats: Paris
  • Ontwerper: Jacques Vergely et Philippe Mathieux
  • Realisatie: 1988

Deze referentie werd voor de ambities gekozen netwerk en delen

Meer weten

Highline

  • Plaats: New York
  • Ontwerper: Field Operations, Diller Scofidio + Renfro et Piet Oudolf
  • Opdrachtgever: City of New York
  • Realisatie: 2009

Deze referentie werd voor de ambities gekozen netwerk en delen

Meer weten

John Francis Collins Park

  • Plaats: Philadelphia
  • Ontwerper: John Francis Collins
  • Realisatie: 1979

Deze referentie werd voor de ambities gekozen netwerk en delen

Meer weten

Le Jardin Sauvage

  • Plaats: Paris
  • Ontwerper: Atelier le Balto
  • Opdrachtgever: Palais de Tokyo
  • Realisatie: 2002

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Parc Marconi

  • Plaats: Bruxelles
  • Ontwerper: Suède 36
  • Opdrachtgever: Commune de Forest
  • Realisatie: 2014

Deze referentie werd voor de ambities gekozen netwerk en delen

Meer weten

Parc Reine-Verte

  • Plaats: Bruxelles
  • Ontwerper: Erik Dhont landscape architect, ARBR Architecten, SCES Engineering
  • Opdrachtgever: Commune de Schaerbeek - Renovas
  • Realisatie: 2007

Deze referentie werd voor de ambities gekozen netwerk en proces

Meer weten

Synthese

Proces

Gebruik maken van het duurzaam wijkcontract om een nieuw project op te starten

Het programma van het park ontwikkelen binnen een participatieproces

Beplantingsworkshops organiseren met de aannemer

De inrichting faseren en lessen uit de vorige fases trekken

Economie

Een budget voorzien dat overeenstemt met de duurzaamheidseisen en toelaat duurzame en kwalitatief hoogstaande materialen te kiezen

Mogelijkheden voor economische ontwikkeling bieden aan de ingangen en aan de kruispunten van het park

Netwerk

Het gewestelijke groene netwerk uitbreiden

Het park aansluiten op het structureel voetgangersnetwerk (PAVE) en de aan te leggen gewestelijke fietsroutes

Nieuwe doorgangen creëren in bepaalde gebouwen om het voetgangersnetwerk uit te breiden

Relaties en synergieën creëren met de aangrenzende functies, bijvoorbeeld de moestuin en de speeltuin met de school

De groene en publieke ruimtes in deze wijk met een tekort aan voorzieningen met elkaar verbinden

Het delen

Gedifferentieerde sequenties ontwikkelen, waarin gevarieerde en collectieve functies geïntegreerd worden

Een actieve mobiliteitscorridor creëren

Een loopbrug creëren die gemakkelijk toegankelijk is voor fietsers en PBM

De hinder voor de bewoners tijdens de openingsuren van het park beperken

Ecosysteem

Bijdragen aan de biodiversiteit van het groene netwerk door verschillende zones en milieus te creëren (droog en vochtig)

Een nieuwe schakel in het groene netwerk creëren

Het regenwater recupereren om de groene ruimten te kunnen besproeien tijdens droge periodes

Ondoorlaatbare zones beperken

Lokale en regionale plantensoorten integreren

Lokale, gecertificeerde en gerecupereerde materialen gebruiken

Rekening houden met de onderhoudsvoertuigen

Volkstuintjes en pedagogische moestuinen aanleggen

Verbeterpunt(en)

Een verwijzing naar de Zenne creëren (waterparcours)

Esthetiek

Een lineaire en eenvormige loopbrug aanleggen die zorgt voor een continuïteit op het parcours en verandert naargelang het gebruik

De sfeer van de aanpalende industriële gebouwen behouden

Blinde muren opwaarderen, bijvoorbeeld door artistieke interventies