Close

Vorstlaan

Lanen, boulevards en steenwegenLanen, boulevards en steenwegen
Gewestelijke schaalGewestelijke schaal
Auto plusAuto plus
Fiets plusFiets plus
OV plusOV plus
  • Plaats: Oudergem, Brussel
  • GPS: 50.818832, 4.428143
  • Jaar: 2005-2006 (werken)
  • Oppervlakte: 2 strekkende km
  • Stedelijk weefsel: Gemengde laan
  • Ontwerper: MIVB, Beliris, Brussel Mobiliteit
  • Aannemer: De firma Taveirne en Wegebo
  • Bouwheer: MIVB
  • Bedrag van de werken: 10.000.000 euro (gedeelte Wiener - Hermann-Debroux)

De Vorstlaan dateert van 1910 en werd geconstrueerd op initiatief van koning Leopold II. Hij bevindt zich in de Woluwevallei. Met zijn lengte van meer dan 4 kilometer, verbindt hij de Tervurenlaan in Sint-Pieters-Woluwe, met het Leopold Wienerplein in Bosvoorde.

In de jaren '50 werden de historische tramlanen met een eigen bedding afgeschaft en werd middenberm van de boulevard gebruikt door de actieve vervoerswijzen en om te parkeren. Het fietspad was op meerdere plaatsen onderbroken, onder meer op de kruispunten.

Voor 2006 was het profiel van de boulevard was heel variabel en zijn breedte liet een intens autoverkeer en veelvuldig parkeren toe.
Zijn historische verankering geeft de boulevard een patrimoniale en landschappelijke waarde. Zijn belang in de stedelijke structuur van Brussel vereiste het behoud van een sterke zichtbaarheid. Het metrostation Hermann-Debroux en de vele bedrijven langsheen de boulevard zijn per bus bereikbaar.


In 2006 werd een eerste deel van de boulevard tussen het Leopold Wienerplein en het metrostation Hermann-Debroux heringericht in het kader van de verlenging van het traject van tram 94. Op de middenberm van de boulevard werden een dubbele tramlijn in eigen bedding en een fietspad aangelegd. De voetpaden werden vernieuwd. Het straatprofiel werd aangepast om de snelheid van de auto's te verminderen en het aantal rijstroken werd in beide richtingen gereduceerd van drie naar twee. De bomen werden bewaard om het landschappelijke karakter te behouden.

Vervolgens werd ook het stuk tussen Hermann-Debroux en de Tervurenlaan omgevormd. De terminus van tram 94 werd verplaatst naar het Trammuseum en het fietspad werd heringericht. De fiche bevat een analyse van dit gedeelte. De daarop volgende fase van de herinrichting is vandaag in uitvoering en betreft de verlenging tot aan het metrostation Roodebeek. De verlenging tot aan de luchthaven wordt door de MIVB tegen 2020 gepland .

 

1944-2012

1944

1960

2004

2012

2015

2015

2015


Het project geleidelijk verbeteren, per fase en per deel

De herinrichting van de Vorstlaan is een gevolg van het uitbreidingsproject voor de tramlijn 94, gedragen door Brussel Mobiliteit.

De herinrichting kaderde in een coherente totaalvisie, vertaald in een masterplan. Er werd een fasering in stukken in gedefinieerd. De eerste fase, gerealiseerd voor 2006, betrof het gedeelte tussen het Leopold Wienerplein en het metrostation Hermann-Debroux. Het inrichtingsproject werd ontworpen door het interne studiebureau van de MIVB.
Het project maakte geen deel uit van een gestructureerd participatieproces. Toch werd er een dialoog met de betrokken gemeentes en de burgers op gang gebracht; dit maakte dat er in voldoende mate en op oordeelkundige wijze rekening kon worden gehouden met de bekommernissen.

De herinrichting van de laan maakte de vernieuwing van de diverse distributienetten mogelijk.

Tussen 2008 en 2011 werd de tweede fase van de werken, tussen Hermann-Debroux en de Tervurenlaan, uitgevoerd. Momenteel is de 3de fase lopende. Deze heeft betrekking op de verlenging van tramlijn 94 tot Roodebeek. De fasering maakt het niet enkel mogelijk om de kosten te spreiden, maar ook om het project aan te passen aan de soms gewijzigde omstandigheden en aan nieuwe overwegingen die voortkomen uit de reeds uitgevoerde werken.

Formeel kader Informeel kader
Situatie 2005

Algemene studie


image

Terminus van de tram op het Wienerplein
Voorontwerp

Masterplan Tram 94

Gedetailleerde studie

Continue dialoog tussen de verschillende actoren
Definitief project

Bouwaanvraag

Inrichting 2008

Deel 1

Fase 1: riolering, gas, electriciteit, …

Fase 2: MIVB – plaatsing van de rails

Fase 3: Mobiel Brussel – inrichting

Terminus van de tram aan Hermann-Debroux
2011

Deel 2

Terminus van de tram aan het Trammuseum
2016-…

Deel 3

Terminus van de tram aan Roodebeek

Het lokale en het gewestelijke belang combineren

Voor de herinrichting van het stuk tussen het Wienerplein en het station Hermann-Debroux werd er overleg gepleegd met de handelaars.

De inrichting van het plein werd gerealiseerd met geprefabriceerde elementen. De betontegels, ook die voorzien van rails, werden in de fabriek gegoten en na verharding geplaatst. Dit proces garandeert een betere weerstand van de tegels dan bij beton dat ter plaatse wordt gegoten, en reduceert zo de beheerskosten. De duur van de werken aan het Wienerplein werd beperkt tot drie maanden.

De verlenging van tram 94 en van het fietspad langs de laan biedt een alternatief voor de auto en draagt hierdoor bij tot de vermindering van het  autoverkeer.

De nieuwe snelle verbinding biedt eveneens ontwikkelingskansen aan de naburige bedrijven en aan het Woluwe Shopping Center, dat weldra door tram 94 zal worden bediend. Van zodra de terminus van tram 94 is geïnstalleerd, zal ook de luchthaven beter verbonden zijn met het stadscentrum. Dat is een bijkomende troef voor de economische activiteiten in de zone

Het creëren van nieuwe intermodale verbindingen verhoogt de connectiviteit

De verlenging van de tramlijn 94, die een tweede Brusselse zuid-oostring creëert, zorgt voor een snelle verbinding met de metro’s 1 en 5 in het station Hermann-Debroux. De herinrichting maakte het ook mogelijk om een doorlopend fietspad aan te leggen.

De Vorstlaan versterkt met de herinrichting zijn rol van groene verbinding, door de groene ruimtes en vijvers van Watermaal-Bosvoorde te verbinden met die van Sint-Pieters-Woluwe. De laan integreert de ‘Groene Wandeling’.

De verlenging van tramlijn 94 maakte het mogelijk om de Vorstlaan te versterken als as die de wijken, de ontspanningsruimtes en de bedrijven verbindt. Ze bevordert ook het gebruik van het openbaar vervoer en de actieve vervoerswijzen.

Het fietspad maakt deel uit van het netwerk van de gewestelijke fietsroutes (GFR’s) en is verbonden met GFR 5 tussen Hermann-Debroux en de Vijfhoek, alsook met de intergewestelijke ‘Stedenroute’ LF2, die – via het park van Woluwe – Brussel met Leuven en Antwerpen verbindt.

Momenteel verbindt tramlijn 94 het Wienerplein met het Trammuseum en wordt er een bijkomende verlenging tot aan het metrostation Roodebeek en het Woluwe Shopping Center aangelegd. Op termijn is het doel om deze door te trekken tot aan de luchthaven. Bij de aanvang van het project werd er een masterplan ontwikkeld om, doorheen de verschillende fases en hun eventuele verlengingen, een gemeenschappelijke visie te behouden.

De bodem verbeteren door een tramlijn in eigen bedding en een groen talud te creëren

De tramlijn in eigen bedding en de middenberm van de boulevard werden vergroend. Toch verhindert een ondoordringbare laag van betontegels de infiltratie van het regenwater. Doordag de boulevard in de vallei gelegen is, is waterafvloeiing -en infiltratie een must.

Er werd een vrije ruimte behouden voor de wortels van de bestaande bomen. De beschadigde bomen werden gekapt en vervangen.

Door de aanwezigheid van de bomen wordt de luchtvervuiling verminderd. Dit draagt bij tot het groene netwerk en karakteriseert de ‘Groene Wandeling’.

Doordat de bladeren van de bomen op de rails vallen en ze glad maken, worden er voor extra onderhoudskosten gegenereerd. Hiermee werd in de daarop volgende fases rekening gehouden, de rails werden lichtjes verhoogd ten opzichte van het gazon om dit probleem te vermijden.

Doordat de bussen door trams werden vervangen, wordt het milieu op een gunstige manier beïnvloed en wordt de uitstoot verminderd. Het comfort van de reizigers werd verhoogd en moedigt zo milieuverantwoordelijke verplaatsingen aan.

De verlichting in ’lantaarnstijl’ creëert een diffuus licht dat gedeeltelijk naar de lucht is gericht; dit draagt bij tot de lichtvervuiling en kan het lokale ecosysteem (onder meer de fauna) verstoren.

De vormgeving aanpassen aan de functie: voor elke strook een eigen behandeling

De breedte van de boulevard maakte scheiding van de verschillende vervoerswijzen mogelijk, alsook het gebruik van specifieke materialen voor elke strook. Om het groene karakter van de boulevard te versterken werd er gekozen voor een groene trambedding.

Meerdere perspectieven in de richting van parken en opmerkelijke gebouwen werden door de herinrichting gevaloriseerd.

Er werd eveneens gestreefd naar een harmonie tussen het meubilair op de boulevard en dat in de aangrenzende parken.

Referenties

Passeig De St Joan Boulevard

  • Plaats: Barcelona
  • Ontwerper: Lola Domènech
  • Realisatie: 2011

Deze referentie werd voor de ambities gekozen esthetiek en delen

Meer weten

Place d’Youville

  • Plaats: Montréal
  • Ontwerper: Claude Cormier + associés
  • Opdrachtgever: Ville de Montréal; Ministère de Culture et Communication, Gouvernement de Québec
  • Realisatie: 1999
Meer weten

Prags Boulevard

  • Plaats: Copenhague
  • Ontwerper: Kristine Jensens Tegnestue
  • Opdrachtgever: Ville de Copenhague
  • Realisatie: 2005

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Tramway Bordeaux

  • Plaats: Bordeaux
  • Ontwerper: Systra / Sysnes / Brochet, Lajus, Pueyo architectes
  • Opdrachtgever: Communauté Urbaine de Bordeaux
  • Realisatie: 2007
Meer weten

Tramway Paris

  • Plaats: Paris
  • Ontwerper: Grumbach Antoine
  • Opdrachtgever: Ville de Paris - RATP
  • Realisatie: 2012

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie ecosysteem

Meer weten

Wibautstraat

  • Plaats: Amsterdam
  • Ontwerper: Dienst Ruimtelijke Ordening
  • Opdrachtgever: Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer et Stadsdeel Oost-Watergraafsmeer
  • Realisatie: 2009

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Synthese

Proces

De dialoog behouden met alle betrokken partijen

De herinrichting van de boulevard combineren met die van de distributienetten

Kansen bieden om het project voort te zetten

In fases werken maakt het mogelijk om goede praktijken te herhalen en kan de herhaling van dezelfde fouten vermeden worden

Verbeterpunt(en)

De bewoners en gebruikers raadplegen via een gestructureerd participatief proces

Economie

De duur van de werfwerkzaamheden beperken door middel van geprefabriceerde systemen

Een betere toegankelijkheid van de lokale functies mogelijk maken

Het openbaar vervoersnet versterken en zo de toegankelijkheid van de lokale bedrijven verbeteren waardoor ze de mogelijkheid krijgen zich te ontwikkelen

Netwerk

Een coherente visie behouden door een richtschema voor de tramlijn te ontwikkelen

Een landschapsstructuur creëren die perspectieven biedt in de richting van de parken en andere iconische ruimten

Het groene netwerk versterken en de ‘Groene Wandeling’ valoriseren

Nieuwe verbindingen voor de actieve vervoerswijzen en het openbaar vervoer creëren in het zuidoosten van Brussel

Het netwerk van fietspaden versterken om (inter)gewestelijke verbindingen aan te bieden

Het delen

Multimodaliteit organiseren door het brede profiel van de weg te benutten

Het aantal stroken voor gemotoriseerd verkeer verminderen

Prioriteit geven aan de tram door een eigen bedding in te richten

Scheiding van het gebruik verhoogt het comfort en de veiligheid

Het mogelijk maken om op de trambedding te rijden in geval van nood (hulpdiensten)

Villo!-stations installeren in de buurt van de tramhaltes

Verbeterpunt(en)

Ruimtes voor rust en ontmoeting voorzien

Ecosysteem

Een groot aantal bomen behouden

Milieuverantwoordelijke verplaatsingen aanmoedigen door openbaar vervoer en actieve vervoerswijzen te stimuleren

Verbeterpunt(en)

Een systeem voor regenwaterbeheer integreren dat is aangepast aan de vallei

De verlichting zodanig richten dat lichtvervuiling wordt vermeden

De doordringbare zones optimaliseren (ondoordringbare oppervlakkes, zoals onder de groen trambedding, vermijden)

Esthetiek

Het verkeer op een duidelijke en functionele manier scheiden

Het bosrijke karakter van de plek versterken door een groene trambedding te voorzien

De perspectieven op de boulevard behouden door de bomen uit te lijnen, en de openingen in de richting van de aangrenzende parken en andere iconische ruimten valoriseren

Zorgen voor een samenhang van het meubilair op de boulevard en in de omliggende ruimtes