Close

Kardinaal Mercierplein

PleinenPleinen
Gemeentelijke schaalGemeentelijke schaal
OV plusOV plus
StappenStappen
  • Plaats: Jette, Brussel
  • GPS: 50.880470, 4.328649
  • Jaar: studie 2006 – 2010 / Werken 2011-2013
  • Oppervlakte: 4 hectare
  • Stedelijk weefsel: Plein met voorzieningen
  • Ontwerper: Omgeving, ARA Aannemer
  • Aannemer: nv Verhaeren & CO
  • Bouwheer: Beliris
  • Bedrag van de werken: 3.800.000 euro

In 2006 benutte het Kardinaal Mercierplein zijn ruimtelijke kwaliteiten niet en was grotendeels bestemd voor parkeren. Het plein was bedekt met een asfaltlaag voorzien van markeringen in witte verf.
Het plein is gelegen tussen de Sint-Pieterskerk, het station van Jette en het Garcetpark, maar werd noch als voorplein, noch als aangename verbinding gebruikt. De verbinding tussen het station, de perrons en de parkeerzone aan de acherkant van het station gebeurde via een tunnel onder de sporen.


In 2011 werd het Kardinaal Mercierplein een multifunctionele openbare ruimte. Vandaag speelt het zijn rol als voorplein voor het station en de kerk, in verbinding met het park werd ten volle uit. Bewoners, bezoekers en reizigers kunnen elkaar er ontmoeten tijdens evenementen zoals de markt, en brengen het nieuwe plein tot leven.
De verschillende vervoerswijzen bestaan er naast elkaar en worden duidelijk afgebakend. De parkeerplaatsen op het plein werden afgeschaft en gecompenseerd op een aangrenzend braakliggend terrein ten noorden van het station. De bestaande tunnel werd gerenoveerd en er werd een tweede tunnel aangelegd, waarin zich de liften naar de perrons bevinden.

 

1944-2004

1944

1971

1996

2004

2015

2015

2015


De perimeter uitbreiden om de parkeerplaatsen te verplaatsen

In 2006 werd er een aanbesteding gelanceerd via een Europese overheidsopdracht om een ontwerper voor de herinrichting van het plein aan te stellen. In 2008 werd de onderzoeksperimeter uitgebreid om parkeerplaatsen naar de achterzijde van het station te kunnen verplaatsen. Tussen 2009 en 2011 werden er nieuwe studies met betrekking tot het plein en de achterzijde van het station uitgevoerd. Er werden twee participatieavonden met de bewoners en de handelaars van de wijk , vooral afkomstig uit de horecasector, georganiseerd om het project voor te stellen en te bespreken.

De herinrichting van het Kardinaal Mercierplein maakte deel uit van het proefproject ‘Openbare ruimte voor kinderen’ van het Brussels Gewest. In dit kader werd er een participatieworkshop georganiseerd in samenwerking met twee scholen in Jette. De resultaten werden meegedeeld tijdens een persconferentie. De werken werden uitgevoerd tussen 2011 en 2013.

De werken werden met enkele maanden vertraagd omdat na de ontdikking van skeletten een archeologisch onderzoek moest worden gevoerd.

Formele kader Informele kader
Situatie 2006

Wedstrijd

Onderhandelingsprocedure

Voorontwerp
Participatie avond

AteliersPersconferentie
Definitief project

Overleg

Bouwaanvraag

Inrichting 2016

Archeologische studie

Ruimte voor terrassen integreren

Het nieuwe Kardinaal Mercierplein biedt een aangename ruimte die zich leent tot het installeren van terrassen rondom het plein. De frituur werd op een meer zichtbare plek geplaatst en voorzien van een terras.

Hoewel het plein geen parkeerplaatsen meer bevat, blijft het bereikbaar met de wagen. Zo werden er enkele plaatsen voor kort parkeren voorzien gerelateerd aan de op het plein aanwezige winkels en diensten. Verder zijn er ook parkeerplaatsen voor PVM’s en taxi’s aanwezig en achter het station bevindt zich een terrein voor langdurig parkeren. Laden en lossen op het plein zelf werd mogelijk gemaakt door de verlaging van bepaalde stoepranden.

Het plein versterkt overigens het economische potentieel van het station, doordat het opnieuw een verbinding verzorgt met de cafés, de restaurants en de publieke ruimte.

Wat betreft het financiële aspect van het project, bleven de meerkosten van de op maat gemaakte elementen zoals de parasols, de wegmarkeringen en de boomroosters beperkt ten opzichte van de totale kosten van het project. Toch is het moeilijker en duurder om dit meubilair aan te passen, te vervangen en te herstellen, iets wat de resiliëntie en kostprijs op lange termijn beïnvloedt.

Het openbaar en personenvervoer verenigen via de publieke ruimte

Het Kardinaal Mercierplein is vandaag een aantrekkelijke publieke ruimte en een intermodaal knooppunt.
In het ontwerp van het plein werd een neutrale positie ingenomen tegenover het gemotoriseerde verkeer: het is mogelijk om in de toekomst rijstroken aan te passen of af te sluiten zonder de inrichting te wijzigen. Door de parkeerplaatsen te verschuiven werd het gemotoriseerd verkeer op het plein gereduceerd.

Het heringerichte Kardinaal Mercierplein past in het plan voor het verbeteren van de toegankelijkheid van openbare wegen en ruimtes (PAVE), waarin het is gedefinieerd als hoofdweg voor voetgangers. Het plein sluit ook aan op de toekomstige gewestelijke en intergewestelijke fietsroutes. Het is omgeven door parken en verbindt meerdere publieke ruimtes. Zo werd het Garcetpark na de herinrichting opnieuw met het plein verbonden.

De ligging voor de kerk en tegenover het station maakt van het plein een voorplein, dat sinds zijn herinrichting beter gedefinieerd is als ontmoetingsruimte. De tunnels die de parkeerzone, het station en het plein verbinden kunnen nog verbeterd worden: ze blijven smal, onaangenaam en slecht geïntegreerd in de publieke ruimte.

Het park verbinden met het plein

In 2006 was de link tussen het aangrenzende park en het Kardinaal Mercierplein onbestaande: het park werd verborgen achter een hek en een straat scheidde het plein van het park. Deze straat verdween bij de herinrichting en er werd een nieuw uitzicht op het park vanaf het plein gecreëerd. De bestaande en de nieuw aangeplante bomen verzachten de overgang tussen de 2.

Rond de boomvoeten bevindt zich een waterdoorlatende grondbedekking van grind gehuld in hars, die een lichte infiltratie van het water toelaat. Het moerassige terrein maakt een goed waterbeheer echter onmogelijk.

Door een laattijdig maaibeheer van de parkeerzone achter het station, wordt er bijgedragen aan de biodiversiteit. De monolitische grondbedekking en de eenvoudige en onderhoudsvriendelijke beplantingen van het plein zorgen voor een vlot onderhoud en eenvoudig beheer.

Geïntegreerde en specifieke elementen voor het project ontwerpen

Er werd een bijzondere aandacht besteed aan de materiaalkeuze en het stadsmeubilair van het project. Hierbij ging er een bijzondere aandacht naar de ontwikkeling van specifieke details: boomroosters, banken, afdaken in de vorm van parasols en wegmarkeringen in blauwe steen. Het motief in blauwe steen viel sterk in de smaak en werd reeds in andere projecten gekopieerd. Het design van de boomroosters heeft een natuurlijk thema met een motief van gevallen bladeren. In het algemeen zijn de inrichting van het plein, de uitrustingen en het meubilair coherent en sober. Deze coherentie wordt echter doorbroken door het frituur.

Door de afwezigheid van de auto’s en een aangepaste verlichting van het plein, komen opmerkelijke gebouwen zoals het station, de kerk en het politiekantoor komen goed tot hun recht.

De afdaken en de perspectieven in de richting van opmerkelijke gebouwen zoals de kerk creëren herkenningspunten.

Referenties

Gare de Strasbourg

  • Plaats: Strasbourg
  • Ontwerper: Agence Duthilleul
  • Realisatie: 2007

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie ecosysteem

Passerelle Place Verboekhoven

  • Plaats: Bruxelles
  • Ontwerper: MS-A, Ney & Partners
  • Opdrachtgever: Renovas - Commune de Schaerbeek
  • Realisatie: 2013

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie netwerk

Meer weten

Place des Guillemins

  • Plaats: Liège
  • Ontwerper: Dethier Architecture
  • Opdrachtgever: Ville de Liège
  • Realisatie: 2014

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Square des Ursulines

  • Plaats: Bruxelles
  • Ontwerper: L'Escaut Architectures
  • Opdrachtgever: Bruxelles Environnement
  • Realisatie: 2006

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie proces

Meer weten

Statieplein

  • Plaats: Alost
  • Ontwerper: Christian Kieckens Architects
  • Opdrachtgever: Ville d'Alost
  • Realisatie: 2013

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie esthetiek

Meer weten

Stationsplein Apeldoorn

  • Plaats: Apeldoorn
  • Ontwerper: Lodewijk Baljon landschapsarchitecten
  • Opdrachtgever: Forumpark
  • Realisatie: 2009

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Synthese

Proces

De onderzoeksperimeter verruimen om de parkeerplaatsen te verplaatsen

Informatie- en raadplegingsavonden organiseren

Alle gebruikers betrekken (kinderen, bewoners en handelaars)

Economie

Café- en restaurantterrassen creëren

Een multimodaal knooppunt creëren en de vervoerswijzen verbinden met de horeca

Plaatsen voor kort parkeren voorzien

Verbeterpunt(en)

Rekening houden met de meerkost voor het beheer van op maat gemaakte elementen

Netwerk

De actieve (inter-)gewestelijke en buurtnetwerken (GFR, PAVE) versterken

Het mogelijk maken om de circulatie aan te passen zonder de inrichting te wijzigen

De verschillende publieke ruimtes verbinden en een visuele aansluiting met het Garcetpark creëren

Verbeterpunt(en)

De toegangstunnel beter in de publieke ruimte integreren door hem breder en aangenamer te maken

Het delen

De parkeerplaatsen groeperen en verplaatsen om de ruimte vrij te maken voor andere gebruiken

De impact van de auto verkleinen door de parkeerplaatsen af te schaffen en een zone 30 in te voeren

Liften installeren om de toegankelijkheid voor PVM's te garanderen

Het openbaar en het personenvervoer verbinden

De ingang van het station benadrukken met een specifiek pad in een verschillend materiaal

Een open ruimte creëren voor grote evenementen en afdaken voorzien voor kleine evenementen

Ecosysteem

Zoveel mogelijk bomen behouden

Door middel van een poreuze bedekking lichte waterinfiltratie aan de boomvoeten mogelijk maken

De biodiversiteit verhogen door laat te maaien op de parkeerzone

Rekening houden met het onderhoud door een monolithische grondbedekking en eenvoudige beplantingen te voorzien

Verbeterpunt(en)

Het waterbeheer optimaliseren door rekening te houden met het moerassige terrein

Esthetiek

Perspectieven en elementen van herkenning, zoals de afdaken, creëren

Een coherent, sober en kwaliteitsvol geheel ontwerpen met een eigen identiteit

Het patrimonium valoriseren door het plein vrij te maken en de inrichting ervan te vereenvoudigen

Straatverlichting installeren die gericht is op de opmerkelijke gebouwen