Close

Gemeenteplein van Molenbeek

PleinenPleinen
Gemeentelijke schaalGemeentelijke schaal
Stappen plusStappen plus
  • Plaats: Sint-Jans-Molenbeek
  • GPS: 50.854563, 4.338653
  • Jaar: 2014 (einde van de werken)
  • Oppervlakte: 6.600m2
  • Stedelijk weefsel: Residentieel plein met voorzieningen
  • Ontwerper: A-Practice, Atelier Ruimtelijk advies, COSEP-ABSIS VAN WETTER, Pierre Vanderstraeten, Joëlle Tuerlinckx (kunstenaar)
  • Aannemer: Verbruggen bvba
  • Bouwheer: Beliris
  • Bedrag van de werken: 1.800.000 euro

In 2006 werd het Gemeenteplein van Molenbeek gedomineerd door auto's. Uitgezonderd tijdens de marktdagen was het plein een grote openluchtparking.
Dit plein situeert zich in het historisch hart van Molenbeek en wordt gekenmerkt door dicht bebouwde huizenblokken, een relatief jonge bevolking en handelszaken in verval. Het patrimonium rond het plein, waaronder het gemeentehuis, werd niet erg gevaloriseerd


In 2015 werd het Gemeenteplein een grote esplanade, hoofdzakelijk voor voetgangers. Ook de Pradostraat werd heringericht.
Er werden bomen aangeplant, stadsmeubilair geïnstalleerd en een nieuwe fontein en een kunstwerk brengen het plein tot leven. De verharding van het plein is doorlopend 'rand tot rand', waardoor de historische gevels rond het plein meer tot hun recht komen. De aangrenzende pleintjes werden in dezelfde stijl heraangelegd.
Deze nieuwe inrichting maakt meerdre evenementen mogelijk, waaronder de markt.

© Marie-Françoise Plissart
 

1930-2012

1930-35

1953

1971

1996

2004

2012

2013

2013

2013

2015

2015

2015


Voorafgaande studies aanbevelen voor verankering in de gemeenschap

De herinrichting van het Gemeenteplein gebeurde in het kader van het wijkcontract Cinema Belle-Vue Twee studies stelden verschillende oplossingen voor om de parkeerplaatsen op het plein af te schaffen. Een ervan raadde aan een onderbenutte buurtparking te gebruiken.

Deze studies, gevolgd door de oprichting van een stuurgroep, zetten de herinrichting van het gemeenteplein in gang. Er werd een projectontwerper aangeduid via een onderhandelingsprocedure en er werd een participatief proces opgstart. Er werd een uitwisseling tussen de gemeente, de architecten en de bewoners georganiseerd: de bedenkingen die uit de overlegworkshops naar voren kwamen werden meegedeeld aan de bouwheer en de architecten. Deze laatsten konden de handelaars gerust stellen, ze vreesden hun cliënteel tijdens de werf te verliezen. Om de dynamiek die door dit project gecreëerd werd ten volle te benutten, wordt er momenteel aan een gezoneerde gemeentelijke stedenbouwkundige verordening (GGSV) gewerkt.

<

Formele kader Informele
Situatie 2009

Studies
préalables

Onderhandelingsprocedure

Wijkcontract


Begeleidingscomité

 

Voorontwerp

Ideeëndag

Projectvoormiddagen

 

Lokale commissie van geïntegreerde ontwikkeling


Reflectiegroepen

Definitief project

Jury kunstwerk

Bouwaanvraag

Inrichting 2015

Gemeentelijke stedenbouwkundige zoneverordeningen (GemSV”s) ‘Gemeenteplein’

De activiteiten op het plein opwaarderen en intensifiëren

De inrichting van het Gemeenteplein is flexibel en multifunctioneel. Het nieuwe meubilair garandeert de organisatie van de wekelijkse markt, maar laat ook andere evenementen toe. Doordat de parkeerplaatsen werden afgeschaft, worden het gemeentehuis en de activiteiten op en rond het plein opgewaardeerd. De handelszaken op de gelijkvloerse verdiepingen werden opnieuw geactiveerd en er werden enkele terrasjes op het plein ingericht.

Tot op heden heeft de herinrichting van het plein voornamelijk de bestaande dynamiek van de wijk ondersteund en de komst van enkele nieuwe handelszaken aangemoedigd. De gemeente heeft te kennen gegeven dat ze een van de gebouwen op het plein, waarvan ze eigenaar is, wenst te renoveren om er een handels- of horecazaak van te maken. Dit project werd echter nog niet gerealiseerd.

Om de hinder voor de handelszaken tijdens de werf te beperken werd het plein onderverdeeld en het werk uitgevoerd in fases.

Plaatsen van activiteiten verbinden met openbare ruimtes

De herinrichting van het plein vormt een geheel vormt met de omgeving: een deel van de Graaf Van Vlaanderenstraat en de Pradostraat werden mee opgenomen in het project. Op deze manier werd het plein verlengd tot de esplanade van het metrostation, wat een snelle en gemakkelijke verbinding met andere Brusselse wijken garandeert. Ook de verbinding met het Bonneviepark werd opnieuw bestudeerd.

De toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers was essentieel bij het ontwerp van het project. Dit plein zorgt voor een continuïteit in het parcours en brengt verbindingen voor voetgangers en fietsers tot stand. Het biedt meerdere mogelijkheden om aan te sluiten op netwerken van actieve modi, zoals de gewestelijke fietsroute (GFR) langs het Kanaal en de route die de Ninoofsepoort in de toekomst zal verbinden met de dorpen Zellik en Asse.

De herinrichting van het Gemeenteplein zet de geschiedenis en het patrimonium van de plek in de verf. Het Gemeenteplein ligt in een dichtbevolkt gebied met weinig publieke en groene ruimtes. Zijn herinrichting maakt het voortaan duidelijk herkenbaar als Gemeenteplein in het historisch hart van Molenbeek.

Actieve modi bevorderen door de inrichting van de ruimte

De ruimte delen staat voor een modale overgang van de auto naar de fiets en naar wandelen, iets wat goed is voor het leefmilieu en de luchtkwaliteit. De nieuwe bomen op en rond het plein vervangen de oude, die gerooid werden bij de herinrichting van het plein. Ze dragen bij tot de regenwaterinfiltratie in de bodem.

De wegverharding bestaat uit kwalitatief hoogstaande recuperatiekasseien, zowel op financieel als op milieuvlak een voordeel.

De aanwezigheid van fonteinen en dus van water op het plein kan een gunstig effect hebben op de effecten van stedelijke warmte-eilanden. Het effect hiervan op het leefmilieu moet echter grondig geëvalueerd worden alvorens er conclusies uit te trekken.

Het plein een maken met zijn omgeving

Een uniforme oppervlakte van gevel tot geval benadrukt de openheid van de ruimte en de historische omgeving ervan. Er werden bomen en een fontein geïntegreerd in het plein en ook de lineaire waterafvoer werd op een subtiele manier in de wegverharding voorzien. De fontein met waterstralen verbetert de perceptie van de ruimte en dempt de verkeersgeluiden.

Onder het plein werd een monoliet in blauwe hardsteen ingegraven, dit kunstwerk staat symbool voor het nulpunt van de gemeente.

De grondbekleding, het stadsmeubilair en de bomen zorgen voor een eenvoudige en eenvormige lezing van het plein en de omgeving ervan. Deze eenvoud laat de verschillende sferen afkomstig van de architectuur en de activiteiten van de plek volledig tot hun recht komen: de generositeit van het Gemeenteplein contrasteert met de smallere straten en pleintjes, samen vormen ze een gevarieerd en gezellig geheel …

Referenties

Grote Markt

  • Plaats: Malines
  • Ontwerper: Studio Associato Bernardo Secchi Paola Viganò
  • Opdrachtgever: Ville de Malines
  • Realisatie: 2012

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie esthetiek

Meer weten

Mercatorplein

  • Plaats: Amsterdam
  • Ontwerper: Quadrat
  • Opdrachtgever: Ville d'Amsterdam - Arrondissement Baarsjes
  • Realisatie: 2010

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Place de la République

  • Plaats: Paris
  • Ontwerper: Trévelo & Viger-Kohler
  • Opdrachtgever: Ville de Paris/DVD
  • Realisatie: 2013

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Place des Terreaux

  • Plaats: Lyon
  • Ontwerper: Christian Drevet et Daniel Buren
  • Realisatie: 1994

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie ecosysteem

Meer weten

Schouwburgplein

  • Plaats: Rotterdam
  • Ontwerper: West 8
  • Opdrachtgever: Ville de Rotterdam
  • Realisatie: 1996

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Theaterplein et ses environs

  • Plaats: Anvers
  • Ontwerper: Studio Associato Bernardo Secchi Paola Viganò
  • Opdrachtgever: Ville d'Anvers
  • Realisatie: 2008

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Synthese

Proces

Het gemeentelijk en gewestelijk bestuur betrekken vanaf het begin van het project

Meerdere ontmoetingsmomenten organiseren tussen de architecten, de bouwheer en de gebruikers

Gebruik maken van het duurzaam wijkcontract om de ambities van het project goed te omschrijven

Een gemeenschap samenbrengen rond het project door een dialoog met de bewoners, de verenigingen en de besturen tot stand te brengen

De dynamiek voortzetten door een 'gezoneerde gemeentelijke stedenbouwkundige verordening' uit te werken

Gebruik maken van de voorafgaande studies uitgevoerd binnen een ruimere perimeter om een nieuw project op te starten

Verbeterpunt(en)

Een beheer invoeren dat het respecteren van de principes van een gedeelde ruimte nauw opvolgt

Economie

Een flexibiliteit in de inrichtingen garanderen om de wekelijkse markt en andere evenementen te kunnen organiseren

Toelaten dat er eventueel terrasjes geplaatst worden

Verbeterpunt(en)

Het plein verder activeren door meer handels- en horecazaken

Netwerk

Een duidelijke identiteit creëren voor een emblematisch Gemeenteplein

Netwerken van actieve mobiliteit verbinden, met name de gewestelijke fietsroutes

Een haalbaarheidsstudie uitvoeren waarin alternatieven worden voorgesteld voor de parkeerplaatsen op het plein

Voetgangers- en fietsverbindingen creëren die over het plein lopen

De straten en pleintjes in de buurt mee opnemen in het project

Het plein visueel met de metro verbinden

Het delen

De ruimte delen met zowel actieve modi als gemotoriseerd verkeer

Ontmoetingszones op het plein creëren

De afgeschafte parkeerplaatsen compenseren in de onderbenutte parkeergarage Brunfaut

Een haalbaarheidsstudie uitvoeren waarin alternatieven worden voorgesteld voor het parkeren op het plein

De snelheid en de impact van het gemotoriseerd verkeer beperken door het plein voor alle gebruikers op een eenvormige manier in te richten

De ruimte vrijmaken door het meubilair te groeperen

Verschillende activiteiten en gebruiken toelaten

Verbeterpunt(en)

Meer banken op het plein plaatsen

Ecosysteem

Bomen in de ruimte integreren

Waterinfiltratie aan de voet van de bomen mogelijk maken

Lokale en duurzame materialen hergebruiken

De luchtkwaliteit verbeteren door de actieve modi aan te moedigen en de aanwezigheid van auto's te beperken

Esthetiek

Verschillende sferen creëren maar toch een eenvormige taal behouden

Sober en multifunctioneel stadsmeubilair plaatsen

De historische gevels in de verf zetten door een bestrating die van gevel tot gevel homogeen is

Een fontein integreren om de verkeersgeluiden te dempen

Een kunstwerk voorzien dat subtiel op het plein geïntegreerd wordt