Close

Rogierplein

PleinenPleinen
Gewestelijke schaalGewestelijke schaal
Auto plusAuto plus
Fiets plusFiets plus
OV plusOV plus
Stappen plusStappen plus
  • Plaats: Sint-Joost-ten-Noode, Brussel
  • GPS: 50.855774, 4.358852
  • Jaar: 2006 - ... (lopend)
  • Oppervlakte: 45.000 m²
  • Stedelijk weefsel: Intermodaal plein met voorzieningen
  • Ontwerper: XDGA, Michel Desvigne Paysagiste, Ney & Partners, Studiebureau Boydens, ARA, BRAL
  • Aannemer: In Advance, Entreprise Louis De Waele (luifel en station metro), Viabuild (inrichting)
  • Bouwheer: Brussels Hoofdstedelijk Gewest Jaar
  • Bedrag van de werken: 29.000.000 euro

Het Rogierplein is gelegen langs de kleine ring ter hoogte van de Noordwij en is een belangrijk knooppunt voor het autoverkeer en het openbaar vervoer. Aan de rand van het plein bevinden zich tal van hotels, kantoren en handelszaken, zoals het winkelcentrum City 2.

Het Rogierplein dateert uit het midden van de negentiende eeuw en heette toen het Natieplein. De ontwikkeling ervan is sterk gerelateerd aan de ontwikkeling van de bebouwing rondom.

Tot in 1952, het jaar waarin het Noordstation werd verplaatst, vormde het plein een heus stationsvoorplein. Daarna werd het voormalige stationsgebouw op het plein vervangen door het Rogiercentrum (ook wel de Martinitoren genoemd), in die tijd de hoogste wolkenkrabber in de Benelux. Die herbergde onder andere het Nationaal Theater van België, bars, kantoren en luxewoningen; een mix van functies die de levendigheid van het plein verzekerde. Na zijn glorieperiode lag dit gebouw er lange tijd verlaten bij en raakte het in verval.
In 2001 werd het gebouw gesloopt en vervangen door de Rogiertoren (vroeger de Dexia-toren). De verdwijning van de meeste panden met een zekere architecturale waarde op plein, hadden een sterke impact op de kwaliteit van het plein zelf. Sheraton, Crown Plaza en SERU zijn er echter nog steeds gevestigd.


De herinrichting van het Rogierplein is nog steeds lopende en kan worden samengevat in drie interventies. De eerste is de aanleg van een breed voetpad: de STRIP, verfraaid met aangepast stadsmeubilair, beplantingen, caféterrassen en speelzones. De tweede is de constructie van een luifel met een diameter van ongeveer zestig meter die de hoofdingang van het metrostation, de ondergrondse parkings en de conferentiezalen van de gemeente Sint-Joost-ten-Noode markeert. Deze verbindingsruimte vormt het aantrekkingspunt van het plein en een herkenningspunt in de stad. De laatste interventie is de creatie van een open plein waarop verschillende types van evenementen georganiseerd kunnen worden .

 

1930-2012

1930-35

1953

1971

1996

2012

2015

2015

2015


Een goede samenwerking tussen de verschillende partners mogelijk maken

In 2004 keurde de gemeente Sint-Joost-ten-Noode, die instaat voor het beheer van het Rogierplein, de herinrichtingsplannen goed. Het Brussels Gewest, zelf beheerder van de wegen die aan het plein grenzen, stelde echter een ontwerpwedstrijd voor.

De perimeter van de wedstrijd werd uitgebreid tot een deel van de kleine ring en tot de ondergrondse ruimtes waarvoor de MIVB verantwoordelijk was. Dit had als doel om de reorganisatie van het autoverkeer en de intermodale verbindingen in het project op te nemen.

In 2006 werd er een onderhandelingsprocedure met bekendmaking gelanceerd, met als doel een multidisciplinair team te selecteren dat zich tegelijk zou buigen op de esthetiek en functionaliteit van het project. Er werd een participatieproces met betrekking tot de publieke ruimte opgestart, de mobiliteit werd hier buiten beschouwing gelaten. Er werden drie informatievergaderingen, drie workshops en interviews met bewoners, handelaars en voorbijgangers georganiseerd.

In 2016 was het project, dat in 2012 voltooid had moeten zijn, nog altijd in uitvoering. De vertragingen zijn vooral te wijten aan de grote stedelijke complexiteit van deze plek, waaronder de eigendommen en de functies. De complexiteit van de situatie impliceert ook verschillende uitvoeringsfasen en verschillende opdrachten voor de verschillende aspecten van het project (atrium, luifel, metrostation, wegen, …). Tijdens de uitvoering van de werf werd ook de luifel aangepast, iets wat een bijkomende vertraging heeft teweeggebracht.

Ondanks alles werd het ambitieuze concept van de architecten behouden. Het verloop van het project benadrukte dat een goede samenwerking tussen de verschillende actoren noodzakelijk is voor meer doeltreffendheid.

Formele kader Informele kader
Situatie 2004

Plan Sint-Joost

Situatie 2006

Wedstrijd

Wijkvergaderingen

Voorontwerp

Onderhandelingsprocedure

Ateliers


Interviews met voorbijgangers

Definitief proejct

Openbaar onderzoek

Bouwaanvraag

Inrichting 2009-…

Het plein en de metrotoegang animeren door een uniek element

Bij het aanleggen van de voetgangersstrook, de STRIP, werd er rekening gehouden met ruimte voor de caféterrassen. De publieke ruimte van het plein zelf is verzorgd en ook de ingangen van de hotels werden netter. Dit maakt het plein aantrekkelijker voor de toeristen die in het stadscentrum logeren. Voor de tax’s is ook de toegang tot de hotels verbeterd.

Op het plein zelf organiseert de luifel de ruimte en zal hij in de toekomst ondere andere plaats bienden aan een caféterrassen.

Ook de gelijkvloerse verdiepingen en de galerij onder het Sheraton-hotel kregen een nieuw leven ingeblazen. Door de herinrichting van het Rogierplein zal eveneens de sinds 2009 ongebruikte Piramidezaal onder het plein gevaloriseerd worden. Eens de inrichting van het plein is afgerond, zal ze gerenoveerd en verkocht worden.

Wat het financiële aspect van het project betreft, werd de uitvoering van de werken in haar geheel onderschat. En dit ondanks het feit dat de afmeting van de luifel werd gereduceerd om onder meer de kostprijs ervan te verlagen. Het projectbudget werd overschreden ten gevolge van de grote ambities waarop het project is gebaseerd en de kwaliteit van de gekozen materialen.

Het multimodale knooppunt samen met de publieke ruimte reorganiseren

Het Rogierplein is een strategische publieke ruimte op twee passen van het Noordstation en grenzend aan de kleine ring. Door het vrijmaken van grote voetgangerszones, versterkt ze de verbinding tussen de Noordwijk en de Vijfhoek, het hart van Brussel, en tussen de handelswijken van de Nieuwstraat en de Brabantstraat.

De ontwikkeling van een voetgangersstrook aan de noordkant van de boulevard anticipeert op de mogelijkheid om de oppervlakte van de Kruidtuin uit te breiden langs de Victoria Reginalaan, zoals opgenomen in het masterplan van hefboomzone Kruidtuin; dit zou ook de aanleg van een fiets- en wandelas tot aan het kanaal mogelijk maken. Momenteel werd er een fietspad aangelegd aan de kant van de boulevard.

Het Rogierplein is een belangrijk multimodaal knooppunt binnen het openbaar vervoersnet te Brussel: het bevindt zich op de Noord-Zuidverbinding en de premetro- en metrolijnen 2 en 6, alsook op de kruising van meerdere buslijnen. De patio van het metrostation maakt integraal deel uit van de inrichting van de publieke ruimte; hiervoor werden coherente kleuren en materialen ingezet, evenals de natuurlijke lichtinval in de ondergrondse ruimte.

De binnenring vergroenen door de uitstoot te verminderen

De bomen in bakken op het oude Rogierplein werden niet behouden. Initieel was er gepland om ze te vervangen door grote bomen in volle grond op de STRIP. De beplante oppervlaktes werden immers sterk verminderd door de herverdeling van de fluxen onder het Rogierplein zelf. Deze projectambitie diende echter te worden herzien omwille van de realiteit op het terrein. De hoogte van de metrotunnel bleek groter te zijn dan verwacht,waardoor er struikenin de plaats van grote bomen geplant werden tussen het voetpad en de openbare weg.

De plantenbeddingen in teelaarde laten waterinfiltratie toe. Doordat de oude bomen gekapt werden, verdwenen echter de nesten van mussen die in de clusters van rozen en schors aan boomvoeten gevestigd waren.

Er werden vernevelaars op het plein geïntegreerd, een waterelement dat een gunstige impact heeft op de effecten van de stedelijke warmte-eilanden. Door gebruik te maken van materialen die vlot gereinigd kunnen worden, werd er rekening gehouden met een vlot beheer en onderhoud. Alle glazen oppervlakken zijn voorzien van een antigraffitifolie, de bazaltbedekking is sterk en duurzaam en de bekleding van de luifel bestaat uit ETFE, een transparant membraan gekenmerkt door zijn waterdichtheid en zelfreinigend vermogen.

De identiteit van een strategische plek versterken door er een herkenningspunt te creëren

De luifel is een sterk gebaar dat een nieuwe identiteit geeft aan het plein. Dit element werd door zijn bijzonder design een herkenningspunt in de wijk en in de stad. Samen met de wolkenkrabbers rondom het plein, creëert deze luifel een kosmopolitische sfeer.

De grondbekleding vormt een geheel van twee uniforme lagen: de klinkers in wit beton op de STRIP verwijzen naar de Spaanse ramblas en contrasteren sterk met de donkere bazaltklinkers van het plein zelf. Dit contrast vormt een constante in het geheel en is ook aanwezig in het metrostation. Het kleurenpalet werd beperkt gehouden en is gerelateerd aan de omgeving.

De boomzones zijn een ideaal voorwendsel voor het creëren van nieuwe zitplaatsen. De beplantingen aan de rand van de STRIP creëren een aangename voetgangersruimte, gescheiden van het verkeer. De straatverlichting en rioolgoten passen bij het design van het voetpad. Het eenvoudige en hedendaagse stadsmeubilair creëert een lineaire compositie, waarvan de elegantie wordt onderbroken door het design van de vuilnisbakken: ze zijn overvol en te klein om de officiële vuilniszakken te verbergen.

Referenties

King’s Cross Square

  • Plaats: London
  • Ontwerper: Stanton Williams
  • Opdrachtgever: Network rail
  • Realisatie: 2013

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

La place de l’homme de fer

  • Plaats: Strasbourg
  • Ontwerper: Guy Clapot
  • Realisatie: 1996

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie netwerk

Metropol Parasol

  • Plaats: Seville
  • Ontwerper: J. Mayer H + Arup
  • Opdrachtgever: Ayuntamiento de Sevilla und SACYR
  • Realisatie: 2011

Deze referentie werd geselecteerd voor de ambitie delen

Meer weten

Nørreport Station

  • Plaats: Copenhague
  • Ontwerper: Gottlieb Paludan architects
  • Opdrachtgever: Banedanmark, DSB, Copenhagen Local Authority
  • Realisatie: 2015

Deze referentie werd voor de ambities gekozen economie en esthetiek

Meer weten

Place Flagey

  • Plaats: Bruxelles
  • Ontwerper: Latz + Partners
  • Opdrachtgever: Ministère de la Région de Bruxelles Capitale, MRBC-AED-Dir des Voiries
  • Realisatie: 2011

Deze referentie werd voor de ambities gekozen delen en proces

Meer weten

Synthese

Proces

Via een aanbesteding een multidisciplinair team aanstellen om een ambitieus project te realiseren

Bewoners, handelaars en voorbijgangers bij het project betrekken

De perimeter verruimen om het autoverkeer en de intermodale verbindingen te reorganiseren

Het ambitieuze concept behouden ondanks de moeilijkheden in de loop van het project

Verbeterpunt(en)

Het beheer van het project en de samenwerking tussen de partners optimaliseren

De monitoring van planning en budget optimaliseren

Economie

Een flexibele ruimte bieden waarin verschillende evenementen kunnen plaatsvinden

Ervoor zorgen dat de taxi’s een vlotte toegang hebben tot de hotels

De centrale ruimte van het plein activeren door in de sokkel van de luifel een horecafunctie te integreren

De ruimtes op de gelijkvloerse verdiepingen reactiveren

Verbeterpunt(en)

De uitvoeringskosten beter evalueren en het financiële beheer optimaliseren

Netwerk

Een ambitieus plein creëren, als herkenningspunt en toegangspoort tot het stadscentrum

Een verbinding realiseren tussen de verschillende functies en vervoerswijzen

De voetgangersverbindingen naar de naburige polen bevorderen

De visies opgenomen in het masterplan Kruidtuin integreren en anticiperen op de mogelijke toekomstige ontwikkelingen zoals de creatie van een wandelas van de Kruidtuin tot aan het kanaal

Het metrostation behandelen als integraal deel van het plein door een verticale verbinding en een natuurlijke lichtinval in de ondergrondse ruimte te voorzien

Het delen

De bovengrondse parkeerplaatsen afschaffen om het voetpad te verbreden

De auto's op het plein verwijderen en voorrang geven aan de circulatie van voetgangers, openbaar vervoer en taxi's

De fietspaden beveiligen en afzonderen

Het switchen tussen vervoerswijzen vergemakkelijken door een vlotte overgang tussen de boven- en ondergrondse ruimten te garanderen

De gebouwen die aan het plein grenzen, opnieuw met de openbare ruimte verbinden door de hoogteverschillen te elimineren

De ruimtes op de gelijkvloerse verdiepingen reactiveren

Op de zonnigste zone een ruimte voor ontmoeting en rust creëren

Het gemotoriseerde verkeer scheiden van dat van de voetgangers door beplante zones in te richten

Ecosysteem

Van zodra het mogelijk is, bomen planten in volle grond, niet in bakken

De beplantingen aanpassen aan de omgeving en het gebruik

Waterinfiltratie in de plantenbeddingen mogelijk maken

Gebruikmaken van kwaliteitsvolle en onderhoudsvriendelijke materialen

In de zone die het meest blootgesteld is aan de zon en het minst aan de wind, een ruimte voor ontmoeting en rust creëren

De intermodale verbindingen vergemakkelijken

Verbeterpunt(en)

Rekening houden met de natuurlijke habitats (vogels) die voor de herinrichting aanwezig waren op het plein

Het volume van de vuilnisbakken aanpassen aan de gebruiksintensiteit van het plein

Esthetiek

Het plein een nieuwe identiteit geven door er een sterk herkenningspunt te creëren

Stadsmeubilair ontwerpen dat coherent is met de grondbedekking

Een beperkt palet van kleuren en materialen hanteren